Doğu - batı doğrultusunda uzanan tepe, 150 m. genişliğinde, 400 m. uzunluğunda, Van Gölü'nden 250 m. yüksekliktedir. Kazılar sonucu elde edilen mimari ve diğer küçük buluntular, kaleyi tanımamıza olanak sağlamaktadır.

Burada bulunan çivi yazılı kitabeye göre; Ayanıs Kalesi, Argişti'nin oğlu Rusa tarafından M.Ö. 645–643 tarihleri arasında yaptırılmıştır. İki sur duvarıyla çevrelenmiş kalenin güneyinde giriş kapısı bulunmaktadır. Burada sur duvarları andezit taşı ile diğer kısımlarda kalker taşıyla örülmüştür. Üst kesimde payeli salon ve tapınak önemli bir yer tutmaktadır. Tapınağın ön cephesindeki andezit taşlar üzerine yazılmış olan Urartu yazıtı, Horhor mezar yazıtı ile Analıkız yazıtından sonra Urartu tarihinin en uzun yazıtı olarak bilinmektedir. Yazıt toplam 16 m. uzunluğundadır. Ayanıs Kalesi, mimarisi ve küçük buluntuları yanında, Urartu tarihinin son safhalarını aydınlatması açısından önem taşımaktadır.