. Kale Urartu kralı II. Rusa tarafından M.Ö. 685-645 tarihleri arasında yaptırılmıştır. II. Rusa tarafından yapıldığı için kaleye, Rusahinili adı da verilmiştir. Burası Tuşpa'dan sonra Urartu Krallığı'nın ikinci idare merkezi durumundadır. Asur Kralı III. Tiglat Pleser’in M.Ö 735 yılında Van Kalesi’ni kuşatmasından sonra, savunma yönünden daha elverişli özelliklere sahip olduğu için Toprakkale ikinci başkent olarak seçilmiştir.

Kalenin etrafı iri kalker blokları ile oluşturulmuş surlarla çevrilmiştir. Kalenin iki girişi bulunmaktadır. Bunlardan biri güneydeki batı köşeye kaydırılmış ve kulelerle desteklenmiştir. Buradan tapınak ve saraya geçilmektedir. Diğer giriş, kuzey tarafta olup, atölye, depo binaları, şarap deposu ve öteki mekânlara açılmaktadır. Mimari olarak kayaya oyulmuş bir sarnıç, kuzey doğusunda Tanrı Haldi için yapılmış kare planlı bir tapınak ve kerpiç duvar kalıntıları bulunmaktadır. Haldi Tapınağı, sarnıçlar, şarap deposu, kalenin batısında da MÖ. IX. Yüzyıla tarihlendirilen İşpuini ve oğlu Menua’nın ortak krallık döneminde yapılmış Meherkapı Kutsal alanı ortaya çıkarılmıştır. Kale, mimari yapısıyla birlikte, çoğu yurtdışı müzelerinde bulunan fildişi ve madeni küçük eserleri ile dikkat çekmektedir.